Σε ένα τοπίο όπου οι συνταξιοδοτικές παροχές έχουν δεχθεί διαδοχικές παρεμβάσεις, μια λιγότερο ορατή αλλά ουσιαστική διαφοροποίηση συνεχίζει να ισχύει για συγκεκριμένες κατηγορίες δικαιούχων. Παρά τη γενικευμένη αντίληψη ότι τα Δώρα έχουν οριστικά καταργηθεί, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πιο σύνθετη και άνιση, ιδιαίτερα για όσους αντιμετωπίζουν βαριές αναπηρίες.
Η ισχύουσα νομοθεσία διατηρεί μια εξαίρεση που αφορά συνταξιούχους του Δημοσίου με ποσοστό αναπηρίας άνω του 80%, οι οποίοι εξακολουθούν να λαμβάνουν το ετήσιο Δώρο, έστω και ενσωματωμένο διαφορετικά στη σύνταξή τους. Την ίδια στιγμή, αντίστοιχοι συνταξιούχοι από τον ιδιωτικό τομέα παραμένουν εκτός αυτής της πρόβλεψης, παρά τα κοινά χαρακτηριστικά τους.
Ποιοι διατηρούν το Δώρο και πώς καταβάλλεται
Για τους συνταξιούχους του Δημοσίου που αποχώρησαν πριν από την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου και έχουν αναπηρία άνω του 80%, το Δώρο των 800 ευρώ δεν έχει εξαφανιστεί, αλλά έχει μετατραπεί σε μηνιαία προσαύξηση. Συγκεκριμένα, ενσωματώνεται στη σύνταξη ως αύξηση ύψους 66,7 ευρώ τον μήνα, βάσει της σχετικής ρύθμισης του νόμου 4111/2013.
Η συγκεκριμένη παροχή δεν εμφανίζεται με εμφανή τρόπο, αλλά καταγράφεται στα ενημερωτικά σημειώματα του ΕΦΚΑ ως «προσαύξηση νόμου 4111/2013». Στην ανάλυση της μηνιαίας πληρωμής, μετά την εθνική και ανταποδοτική σύνταξη και τις κρατήσεις, εντοπίζεται το ποσό που αντιστοιχεί στο Δώρο, κατανεμημένο σε δωδεκάμηνη βάση.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί συχνά σύγχυση στους συνταξιούχους, οι οποίοι θεωρούν ότι τα Δώρα έχουν καταργηθεί πλήρως, ενώ στην πράξη εξακολουθούν να καταβάλλονται επιλεκτικά και με διαφορετική μορφή.
Οι αποκλεισμοί και οι νέοι συνταξιούχοι
Το καθεστώς διαφοροποιείται δραστικά για όσους συνταξιοδοτήθηκαν μετά τις 13 Μαΐου 2016, δηλαδή μετά την έναρξη ισχύος του νόμου Κατρούγκαλου. Για αυτή την κατηγορία, ανεξαρτήτως αν προέρχονται από το Δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα και ανεξαρτήτως ποσοστού αναπηρίας, δεν προβλέπεται καμία καταβολή Δώρου.
Έτσι, ακόμη και συνταξιούχοι με αναπηρία άνω του 80% αντιμετωπίζονται διαφορετικά αποκλειστικά με βάση τον χρόνο εξόδου τους από την εργασία, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση άνισης μεταχείρισης εντός της ίδιας ομάδας.
Παράλληλα, οι συνταξιούχοι αναπηρίας του ιδιωτικού τομέα, ακόμη και όσοι πληρούν τα ίδια αυστηρά κριτήρια αναπηρίας, δεν εξαιρέθηκαν ποτέ από την κατάργηση των Δώρων. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα δύο ταχυτήτων, όπου η προέλευση της σύνταξης καθορίζει το επίπεδο των παροχών.
Η στάση της Δικαιοσύνης και τα επιχειρήματα
Η διαφορετική αυτή μεταχείριση έχει αποτελέσει αντικείμενο προσφυγών, χωρίς όμως να ανατραπεί. Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση 2166/2022, απέρριψε τα αιτήματα συνταξιούχων του ιδιωτικού τομέα για επαναφορά του Δώρου, ακόμη και για περιπτώσεις βαριάς αναπηρίας.